اكنون ، با توجه به مشخص شدن ارزش فلسفي وتاريخي كتاب « شجرهء الهيّه » ، بخصوص در راه بيان وتفهيم مباني وروش فلسفي اشراقي ، كه بار أول توسط سهروردى در ساختمانى سازگار وهماهنگ عنوان شد ، از اين فرصت استفاده كرده خواهيم كوشيد تا اين كتاب را اجمالا معرفى كنيم . كتاب « شجرهء إلهية » در نوع خود كم نظير ؛ وشامل يك دورهء كامل از علوم فلسفي ، بانضمام مباحث كلامي وعرفانى ، تا زمان مؤلف آن شهرزورى است . از نقطه نظر جامعيت ( اما نه الزاما تحليلي - فلسفي ) از « شفا » كاملتر است ؛ زيرا مطالبى را كه شيخ الرئيس در « إشارات » وارد مباحث فلسفي كرده ، از جمله نمط نهم ودهم ، بعلاوهء مطالب خود « شفا » ، باضافهء بسيارى از مسائل « المباحث المشرقيّة » فخر الدين رازي ، و « حكمة الاشراق » ، « مشارع ومطارحات » ، و « تلويحات » سهروردى ، وحتى مطالبى از كتاب « آراء أهل مدينة الفاضلة » فارابى ، ونيز از « الجمع بين رأيي الحكيمين » وى ؛ ومسائلي از كتب عديدهء ديگرى از متكلمين معتزله ، وعرفا وصوفيه ؛ كلا در اين كتاب جمع‌آورى ومعاني آن بحث وتحقيق شده‌اند . از اين رو ، بايد اين كتاب را با تأليفات جامعي در فلسفه مانند « أسفار اربعهء » صدر الدين شيرازي ( كه خود ناظر به اين كتاب مىبوده ) مقايسه نمود . اما شايد بتوان آن را در نهايت با فرهنگنامه‌هاى جامعي ، كه أول بار توسط دنيس ديدرو ( 1713 - 1784 م . ) در غرب جمع‌آورى ، وبا نام « دائرة المعارف » - آنسيكلپدى - شناخته شده‌اند ، مشابه دانست . اما اين كتاب ، چنان كه اشاره رفت ، تا كنون غير از نزد تنى چند أهل فن ، ناشناخته مانده است . لذا ، فهرست مطالب نسخه‌اى را كه در دست داريم برخواهيم شمرد ، واميد است خواننده با وسع اين فرهنگ فلسفي جامع آشنا شود . در فرصتى جداگانه به تحليل محتواى مطالب كتاب خواهيم پرداخت ، وبرخى از فصول باارزشتر آن را ( از نقطه نظر تاريخ فلسفه ) ، به يارى ايزد ، به چاپ خواهيم رساند . فعلا به ذكر اجمالي روش فلسفي ونظر شهرزورى از حكمت بسنده كرده ، وسپس ، بعد از ذكر فهرست مطالب كتاب ، اشاره‌اى هم به برخى از فصول شايان توجه آن خواهيم نمود .